Από τις 12 Αυγούστου 2026, έχει μπει σε εφαρμογή ο νέος ευρωπαϊκός Κανονισμός PPWR που αφορά τις συσκευασίες και τα απορρίμματα συσκευασιών. Αυτή η εξέλιξη έχει φέρει ένα νέα πλαίσιο απαιτήσεων για τις επιχειρήσεις σε ένα εύρος κλάδων.
Τι σημαίνει όμως στην πράξη και ποια βήματα μπορούν να κάνουν οι επιχειρήσεις που επηρεάζονται για να προετοιμαστούν;
Τι είναι ο PPWR;
Η συσκευασία αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της παραγωγής, της διάθεσης και της διακίνησης των προϊόντων. Την ίδια στιγμή όμως, έχει σημαντικές περιβαλλοντικές επιπτώσεις, ειδικά εάν λάβουμε υπόψη πως το 40% των πλαστικών που χρησιμοποιούνται στην Ευρώπη είναι στις συσκευασίες.
Ο Ευρωπαϊκός Κανονισμός (ΕΕ) 2025/40 – PPWR (Packaging and Packaging Waste Regulation) είναι η απάντηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης για το ζήτημα αυτό. Βασικός στόχος του είναι η μείωση της δημιουργίας απορριμμάτων συσκευασίας και η βελτίωση της βιωσιμότητας των συσκευασιών σε ολόκληρο τον κύκλο ζωής τους.
Οι βασικοί στόχοι του Κανονισμού είναι να:
- Κάνει όλες τις συσκευασίες στην ευρωπαϊκή αγορά να συμμορφώνονται με τις νέες απαιτήσεις ανακυκλωσιμότητας μέχρι το 2030, και αυστηρότερες απαιτήσεις τα επόμενα έτη,
- Αυξήσει τη χρήση ανακυκλωμένου πλαστικού στις συσκευασίες,
- Μειώσει τη χρήση πρωτογενών υλικών στις συσκευασίες και να βάλει τον κλάδο στον δρόμο προς την κλιματική ουδετερότητα μέχρι το 2050,
- Τυποποιήσει τις ετικέτες των συσκευασιών, ώστε να διευκολύνει την ανακύκλωσή τους,
- Μειώσει τα υλικά που χρησιμοποιούνται για τη συσκευασία και αποστολή προϊόντων,
- Προωθήσει την επαναχρησιμοποίηση, την επαναπλήρωση και την ανακύκλωση,
- Συμβάλει στην κυκλική οικονομία και στην κλιματική ουδετερότητα μέχρι το 2050.
Επιπλέον, ο Κανονισμός δημιουργεί δεσμευτικές απαιτήσεις για επιχειρήσεις, όπως:
- Περιορισμό στη χρήση συγκεκριμένων πλαστικών μιας χρήσης,
- Απαίτηση για τις επιχειρήσεις που προσφέρουν take-away να δίνουν στους πελάτες την επιλογή να χρησιμοποιούν το δικό τους δοχείο χωρίς επιπλέον κόστος,
- Ελαχιστοποίηση της χρήσης επικίνδυνων χημικών ουσιών, καθώς και περιορισμός των PFAS (παντοτινών χημικών) σε συσκευασίες που έρχονται σε επαφή με τρόφιμα.
Ο Κανονισμός μπήκε σε ισχύ στις 11 Φεβρουαρίου 2025 και η εφαρμογή του ξεκίνησε στις 12 Αυγούστου 2026. Οι απαιτήσεις του θα εισαχθούν σταδιακά τα επόμενα χρόνια.
Ποιες επιχειρήσεις επηρεάζει ο PPWR;
Ο PPWR αφορά ένα πολύ ευρύτερο φάσμα επιχειρήσεων από εκείνες που κατασκευάζουν οι ίδιες συσκευασίες. Ενδεικτικά, οι κλάδοι που καλούνται να προσαρμοστούν περιλαμβάνουν τους εξής:
#1 Εστίαση και Delivery (HORECA)
Η εικόνα των καταστημάτων εστίασης αλλάζει ριζικά, μιας και ο PPWR στοχεύει απευθείας στα απορρίμματα που παράγονται σε αυτά:
- Απαγορεύει τις συσκευασίες μίας χρήσης για τους πελάτες που κάθονται εντός του καταστήματος,
- Καταργεί τις ατομικές συσκευασίες ζάχαρης, σαλτσών και καρυκευμάτων,
- Υποχρεώνει τις επιχειρήσεις να προσφέρουν στους πελάτες τη δυνατότητα να φέρουν τα δικά τους δοχεία κατά το take-away.
#2 Ηλεκτρονικό εμπόριο και Logistics
Οι κλάδοι αυτοί επηρεάζονται πολύ ως προς τις συσκευασίες μεταφοράς:
- Μπαίνει όριο κενού χώρου, δηλαδή σε κάθε συσκευασία μεταφοράς ο κενός χώρος δεν πρέπει να υπερβαίνει το 50%,
- Καταργούνται τα περιττά υλικά, όπως οι διπλές συσκευασίες και οι πλαστικές μεμβράνες.
#3 Τρόφιμα και Ποτά (Food & Beverage)
Ο κλάδος των τροφίμων και των ποτών επηρεάζεται άμεσα από τον Κανονισμό, με ορισμένες απαιτήσεις να έχουν ήδη τεθεί σε ισχύ:
- Από τις 12 Αυγούστου 2026 οι συσκευασίες που έρχονται σε επαφή με τρόφιμα θα πρέπει να έχουν εξαιρετικά χαμηλά και συγκεκριμένα όρια παντοτινών χημικών (PFAS),
- Ο Κανονισμός καθορίζει ελάχιστα ποσοστά ανακυκλωμένης πρώτης ύλης που πρέπει να περιέχουν οι πλαστικές συσκευασίες μέχρι το 2030,
- Οι επιχειρήσεις πρέπει να εφαρμόσουν σύστημα εγγυοδοσίας (DRS) για τις συσκευασίες (πχ σε πλαστικά μπουκάλια και αλουμινένια κουτάκια).
#4 Φαρμακευτικά και Life sciences
Ο κλάδος της υγείας είναι μια ιδιαίτερη περίπτωση, μιας και διαχωρίζεται σε δύο κατηγορίες:
- Πρωτογενής συσκευασία (πχ αμπούλες), η οποία έρχεται σε άμεση επαφή με το φάρμακο. Η συσκευασία αυτή εξαιρείται προσωρινά από τον Κανονισμό ώστε να διασφαλιστεί η δημόσια υγεία,
- Δευτερογενής και τριτογενής συσκευασία (πχ χάρτινα κουτιά και παλέτες), όπου εντάσσονται στον Κανονισμό. Σε αυτή την περίπτωση, ο όγκος των εξωτερικών κουτιών των φαρμάκων και των συσκευασιών χονδρικής πρέπει να ελαχιστοποιηθεί.
#5 Αγροτικός τομέας
Ο κλάδος αυτός επηρεάζεται ως προς το πώς φτάνουν τα προϊόντα στους καταναλωτές:
- Τα φρέσκα φρούτα και λαχανικά με βάρος μικρότερο από 1,5 κιλό, δε θα συσκευάζονται πλέον σε πλαστική συσκευασία μιας χρήσης,
- Εξαίρεση αποτελούν οι πλαστικές συσκευασίες των ευπαθών προϊόντων (πχ φράουλες) για να μειωθεί ο κίνδυνος σπατάλης τροφίμων.
Σημαντική σημείωση: Σύμφωνα με τον Κανονισμό, οι πολύ μικρές επιχειρήσεις (με λιγότερους από 10 υπαλλήλους και ετήσιο τζίρο μικρότερο από τα 2 εκατομμύρια) εξαιρούνται από ορισμένους στόχους επαναχρησιμοποίησης και ελαχιστοποίησης.
Οι βασικές περιοχές που χρειάζεται να εξετάσει μια επιχείρηση
#1 Οι συσκευασίες και τα υλικά που χρησιμοποιεί
Αφετηρία είναι η καταγραφή των συσκευασιών που χρησιμοποιεί ή διαθέτει στην αγορά η επιχείρηση. Το πρώτο βασικό βήμα λοιπόν είναι η αξιολόγησή τους με βάση της απαιτήσεις που εφαρμόζονται σε κάθε περίπτωση.
Ανάλογα με τη δραστηριότητα, μπορεί να χρειαστεί να εξεταστούν:
- Τα υλικά κατασκευής,
- Η δυνατότητα ανακύκλωσης,
- Η χρήσης ανακυκλωμένων υλικών,
- Η δυνατότητα επαναχρησιμοποίησης,
- Ο σχεδιασμός και η λειτουργικότητα της συσκευασίας,
- Οι απαιτήσεις που συνδέονται με συγκεκριμένες κατηγορίες συσκευασιών.
Η αξιολόγηση αυτή μπορεί να αναδείξει συσκευασίες ή πρακτικές που χρειάζονται προσαρμογή και να αποτελέσει τη βάση για τον σχεδιασμό των επόμενων ενεργειών.
#2 Οι προμηθευτές και η εφοδιαστική αλυσίδα
Η συμμόρφωση με τον PPWR δεν αφορά μόνο όσα κάνει μια επιχείρηση εσωτερικά. Σε πολλές περιπτώσεις, απαιτούνται πληροφορίες και στοιχεία από τους προμηθευτές και τους λοιπούς συνεργάτες της εφοδιαστικής αλυσίδας.
Για το λόγο αυτό, μπορεί να χρειαστεί να επανεξεταστούν:
- Οι προδιαγραφές των υλικών και των συσκευασιών,
- Οι απαιτήσεις που τίθενται στους προμηθευτές,
- Τα διαθέσιμα στοιχεία και η τεκμηρίωσή τους,
- Ο τρόπος με τον οποίο οι σχετικές πληροφορίες μεταφέρονται μεταξύ των εμπλεκόμενων μερών.
Η προσαρμογή, επομένως, μπορεί να απαιτήσεις στενότερη συνεργασία, αλλά και καλύτερη ροή πληροφοριών σε όλη την εφοδιαστική αλυσίδα.
#3 Οι εσωτερικές διαδικασίες
Οι νέες απαιτήσεις μπορεί να χρειαστεί να ενσωματωθούν στον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί η επιχείρηση.
Αυτό μπορεί να σημαίνει την επανεξέταση διαδικασιών που αφορούν:
- Την επιλογή και προμήθεια υλικών,
- Τον σχεδιασμό και την έγκριση συσκευασιών,
- Την αξιολόγηση και επιλογή προμηθευτών,
- Τη συλλογή και παρακολούθηση σχετικών δεδομένων,
- Την παρακολούθηση των κανονιστικών και περιβαλλοντικών απαιτήσεων,
- Την τεκμηρίωση των ενεργειών και των αποτελεσμάτων.
Συνεπώς, η προσαρμογή στον PPWR θα ωθήσει τις επιχειρήσεις σε μια καλύτερη ή διαφορετική οργάνωσή τους, ώστε οι απαιτήσεις να μεταφράζονται σε συγκεκριμένες διαδικασίες.
Τεκμηρίωση και Δηλώσεις Συμμόρφωσης
Ο Κανονισμός εισάγει αυξημένες απαιτήσεις τεκμηρίωσης για τις συσκευασίες. Οι επιχειρήσεις που εμπίπτουν στις σχετικές υποχρεώσεις θα πρέπει να διατηρούν κατάλληλα τεχνικά στοιχεία που αποδεικνύουν τη συμμόρφωση των συσκευασιών τους με τις απαιτήσεις του PPWR και να είναι σε θέση να υποστηρίξουν τη σχετική Δήλωση Συμμόρφωσης όταν αυτή απαιτείται. Η έγκαιρη συλλογή και οργάνωση των απαραίτητων δεδομένων αποτελεί κρίσιμο παράγοντα επιτυχούς συμμόρφωσης.
Κυρώσεις μη συμμόρφωσης με τον PPWR
Η μη συμμόρφωση με τις απαιτήσεις του PPWR μπορεί να έχει σημαντικές επιχειρηματικές συνέπειες. Ανάλογα με το εθνικό κανονιστικό πλαίσιο, οι επιχειρήσεις ενδέχεται να αντιμετωπίσουν διοικητικά πρόστιμα, περιορισμό ή απαγόρευση διάθεσης προϊόντων στην αγορά, υποχρεωτική απόσυρση συσκευασιών ή άλλες διορθωτικές ενέργειες. Παράλληλα, η έλλειψη της απαιτούμενης τεκμηρίωσης, όπως η Δήλωση Συμμόρφωσης και ο τεχνικός φάκελος, μπορεί να θεωρηθεί από μόνη της λόγος μη συμμόρφωσης.
Πώς θα συμμορφωθείτε με τον PPWR
Αυτή ίσως είναι η μεγαλύτερη πρόκληση για τις επιχειρήσεις. Αντί να αντιμετωπίσετε τον PPWR ως μια μεμονωμένη υποχρέωση, αξιοποιήστε τον ως μια ευκαιρία για να εντάξετε τις απαιτήσεις του στις υφιστάμενες διαδικασίες ή τα συστήματα διαχείρισής σας.
Φυσικά, οι ανάγκες δεν είναι ίδιες για όλες τις επιχειρήσεις. Έτσι, μπορεί να χρειαστεί να πραγματοποιήσετε:
- Αξιολόγηση και gap analysis, ώστε να κατανοήσετε ποιες απαιτήσεις σας αφορούν και να εντοπίσετε πιθανά κενά.
- Ανασχεδιασμό ή βελτίωση διαδικασιών, όταν οι νέες υποχρεώσεις απαιτούν αλλαγές στον τρόπο λειτουργίας της επιχείρησης.
- Ενσωμάτωση στο υφιστάμενο Σύστημα Περιβαλλοντικής Διαχείρισης. Εάν εφαρμόζεται ήδη ISO 14001, θα πρέπει να εντάξετε τις σχετικές απαιτήσεις στο υφιστάμενο ΣΠΔ.
- Ανάπτυξη Συστήματος Περιβαλλοντικής Διαχείρισης. Στην περίπτωση που δεν έχετε εφαρμόσει ΣΠΔ, αλλά επιθυμείτε μια πιο ολοκληρωμένη και συστηματική προσέγγιση, εξετάστε την πιστοποίηση κατά ISO
- Υποστήριξη σε θέματα ESG και βιωσιμότητας, ώστε οι συσκευασίες σας να ενταχθούν σε μια ευρύτερη στρατηγική βιώσιμης ανάπτυξης.
Εν κατακλείδι
Η εφαρμογή του PPWR αποτελεί μια σημαντική αλλαγή για τον τρόπο με τον οποίο οι επιχειρήσεις αντιμετωπίζουν τις συσκευασίες τους. Ωστόσο, η αλήθεια είναι πως δεν υπάρχει μια ενιαία λύση για όλες τις επιχειρήσεις.
Για κάποιες, το πρώτο βήμα μπορεί να είναι μια αξιολόγηση των απαιτήσεων και ένα Gap Analysis. Για άλλες, η προσαρμογή των υφιστάμενων διαδικασιών. Μπορεί όμως, να υπάρχουν και οι επιχειρήσεις που ο Κανονισμός να γίνει η αφορμή για τη μετάβαση στη βιωσιμότητα και την εφαρμογή ενός ΣΠΔ.
Η ΝΕΣΤΩΡ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ Α.Ε. μπορεί να υποστηρίξει τις επιχειρήσεις στην αξιολόγηση των αναγκών τους, στη βελτίωση και οργάνωση των διαδικασιών τους και στην ανάπτυξη ή υποστήριξη ενός Συστήματος Περιβαλλοντικής Διαχείρισης.
Επικοινωνήστε μαζί μας μέσω της παρακάτω φόρμας επικοινωνίας για να αξιολογήσουμε την ετοιμότητα της επιχείρησής σας.
