Ο Κανονισμός (ΕΕ) 2023/1115, γνωστός ως EUDR – EU Deforestation Regulation, εισάγει νέες απαιτήσεις για προϊόντα που συνδέονται με την αποψίλωση και την υποβάθμιση των δασών.
Ο Κανονισμός αφορά συγκεκριμένες πρώτες ύλες και προϊόντα που διατίθενται στην αγορά της Ευρωπαϊκής Ένωσης ή εξάγονται από αυτήν. Οι επιχειρήσεις που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του θα πρέπει να μπορούν να τεκμηριώνουν ότι τα προϊόντα τους συμμορφώνονται με τις απαιτήσεις του EUDR.
Παράλληλα, το αρχικό πλαίσιο έχει τροποποιηθεί με τον Κανονισμό (ΕΕ) 2025/2650 της 19ης Δεκεμβρίου 2025. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, επίσης, έχει εκδώσει το 2026 επικαιροποιημένες οδηγίες και εργαλεία για την εφαρμογή του.
Για τις περισσότερες επιχειρήσεις, η εφαρμογή των βασικών υποχρεώσεων ξεκινά στις 30 Δεκεμβρίου 2026. Ωστόσο, για τις περισσότερες πολύ μικρές και μικρές επιχειρήσεις η ημερομηνία έχει μετατεθεί στις 30 Ιουνίου 2027.
Τι είναι ο EUDR;
Ο EUDR θεσπίστηκε με τον Κανονισμό (ΕΕ) 2023/1115 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 31ης Μαΐου 2023, σχετικά με τη διάθεση στην αγορά της Ένωσης και την εξαγωγή από την Ένωση ορισμένων προϊόντων που συνδέονται με την αποψίλωση και την υποβάθμιση των δασών.
Σύμφωνα με το Άρθρο 3, τα σχετικά προϊόντα μπορούν να διατίθενται στην αγορά ή να εξάγονται μόνο εφόσον πληρούν σωρευτικά τρεις προϋποθέσεις:
- είναι χωρίς αποψίλωση (deforestation-free),
- έχουν παραχθεί σύμφωνα με τη σχετική νομοθεσία της χώρας παραγωγής και
- καλύπτονται από δήλωση δέουσας επιμέλειας (due diligence statement).
Ο Κανονισμός καλύπτει επτά βασικές πρώτες ύλες: βοοειδή, κακάο, καφέ, φοινικέλαιο, καουτσούκ, σόγια και ξυλεία, καθώς και συγκεκριμένα παράγωγα προϊόντα που περιλαμβάνονται στο Παράρτημα I.
Σημαντικό είναι ότι δεν εμπίπτουν αυτόματα στον EUDR όλα τα προϊόντα που συνδέονται με τις συγκεκριμένες πρώτες ύλες. Η υπαγωγή ενός προϊόντος πρέπει να ελέγχεται με βάση το Παράρτημα I και τον αντίστοιχο κωδικό προϊόντος. Το 2026 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επικαιροποίησε το Παράρτημα I, αφαιρώντας ορισμένες κατηγορίες προϊόντων και προσθέτοντας νέες. Τα προϊόντα που προστέθηκαν με την επικαιροποίηση αυτή θα υπάγονται στον Κανονισμό από τις 30 Δεκεμβρίου 2027.
Ποιες επιχειρήσεις αφορά ο EUDR;
Ο EUDR δεν αφορά αποκλειστικά τις επιχειρήσεις που παράγουν τις συγκεκριμένες πρώτες ύλες. Ανάλογα με τον ρόλο τους στην αλυσίδα εφοδιασμού, μπορεί να αφορά επιχειρήσεις που εισάγουν, διαθέτουν στην αγορά ή εξάγουν σχετικά προϊόντα.
Το Άρθρο 4 του Κανονισμού καθορίζει τις βασικές υποχρεώσεις των Φορέων Εκμετάλλευσης (Operators). Το Άρθρο 4α προβλέπει απλοποιημένο καθεστώς για τους πολύ μικρούς και μικρούς primary operators. Στο Άρθρο 5 καθορίζονται οι υποχρεώσεις των Εμπόρων (Traders) και των Κατάντη Φορέων (Downstream Operators).
Ωστόσο, δεν έχουν όλες οι επιχειρήσεις που εμπίπτουν στον EUDR τις ίδιες υποχρεώσεις ούτε απαιτείται από όλες να υποβάλλουν Δήλωση Δέουσας Επιμέλειας (Due Diligence Statement – DDS).
Κατά κανόνα, η υποβολή DDS αφορά τον Operator, δηλαδή τον φορέα που διαθέτει σχετικό προϊόν στην αγορά της ΕΕ ή το εξάγει. Οι Traders και οι Downstream Operators έχουν διαφορετικές υποχρεώσεις, ανάλογα με τον ρόλο τους στην αλυσίδα εφοδιασμού και, σε ορισμένες περιπτώσεις, το μέγεθος της επιχείρησης.
Επομένως, πριν από οποιαδήποτε ενέργεια συμμόρφωσης, είναι σημαντικό να προσδιοριστούν:
- ποιο προϊόν αφορά ο Κανονισμός,
- ποιος είναι ο ρόλος της επιχείρησης στην αλυσίδα εφοδιασμού και
- εάν έχει ήδη πραγματοποιηθεί δέουσα επιμέλεια σε προηγούμενο στάδιο της αλυσίδας.
Αυτός ο διαχωρισμός είναι σημαντικός, καθώς οι υποχρεώσεις μιας επιχείρησης δεν καθορίζονται μόνο από το εάν το προϊόν της εμπίπτει στον EUDR, αλλά και από τη θέση που έχει η ίδια στην αλυσίδα εφοδιασμού.
Ποιες είναι οι βασικές απαιτήσεις του EUDR;
Κεντρική έννοια του Κανονισμού είναι η δέουσα επιμέλεια (due diligence). Το Άρθρο 8 προβλέπει ότι η δέουσα επιμέλεια βασίζεται σε τρία βασικά στάδια:
#1 Συλλογή πληροφοριών
Η επιχείρηση πρέπει να συγκεντρώνει τις απαιτούμενες πληροφορίες σχετικά με το προϊόν και την αλυσίδα εφοδιασμού.
Το Άρθρο 9 προσδιορίζει τις πληροφορίες που πρέπει να συλλέγονται. Μεταξύ άλλων, περιλαμβάνονται στοιχεία για το προϊόν, την ποσότητα, τη χώρα παραγωγής και, όπου απαιτείται, τη γεωγραφική θέση των εκτάσεων παραγωγής.
Η γεωγραφική πληροφορία αποτελεί σημαντικό στοιχείο του EUDR, καθώς επιτρέπει τη σύνδεση του προϊόντος με τη συγκεκριμένη περιοχή στην οποία παρήχθη η σχετική πρώτη ύλη.
#2 Αξιολόγηση κινδύνου
Στη συνέχεια, η επιχείρηση πρέπει να αξιολογήσει εάν υπάρχει κίνδυνος τα προϊόντα να μην πληρούν τις απαιτήσεις του Κανονισμού.
Το Άρθρο 10 περιγράφει τα κριτήρια που πρέπει να λαμβάνονται υπόψη κατά την αξιολόγηση του κινδύνου.
#3 Μείωση του κινδύνου
Εάν εντοπιστεί κίνδυνος, η επιχείρηση πρέπει να λάβει κατάλληλα μέτρα ώστε να τον περιορίσει σε αμελητέο επίπεδο, σύμφωνα με το Άρθρο 11.
Επομένως, η συμμόρφωση με τον EUDR δεν περιορίζεται στην υποβολή μιας δήλωσης. Προϋποθέτει διαδικασία συλλογής στοιχείων, αξιολόγησης και τεκμηρίωσης.
Πότε εφαρμόζεται ο EUDR;
Η ημερομηνία εφαρμογής του Κανονισμού έχει μετατεθεί σε σχέση με τον αρχικό σχεδιασμό.
Με βάση το ισχύον Άρθρο 38:
| Επιχείρηση | Έναρξη εφαρμογής |
| Μεγάλοι και μεσαίοι operators και λοιπές επιχειρήσεις που δεν εμπίπτουν στην ειδική μεταβατική διάταξη | 30 Δεκεμβρίου 2026 |
| Operators που είναι φυσικά πρόσωπα ή πολύ μικρές/μικρές επιχειρήσεις και είχαν συσταθεί έως 31 Δεκεμβρίου 2024 | 30 Ιουνίου 2027 |
Η παράταση έως τις 30 Ιουνίου 2027 αφορά μόνο τους operators που είναι φυσικά πρόσωπα ή πολύ μικρές και μικρές επιχειρήσεις και συστάθηκαν έως τις 31 Δεκεμβρίου 2024. Δεν ισχύει για τα προϊόντα ξυλείας που καλύπτονταν ήδη από τον Κανονισμό (ΕΕ) 995/2010.
Σημαντικό: ο EUDR βρίσκεται ήδη σε ισχύ ως ευρωπαϊκή νομοθετική πράξη· αυτό που μετατίθεται είναι η ημερομηνία εφαρμογής των συγκεκριμένων υποχρεώσεων.
Τι άλλαξε με τις πρόσφατες τροποποιήσεις;
Το αρχικό πλαίσιο του EUDR έχει τροποποιηθεί σημαντικά.
Ο Κανονισμός (ΕΕ) 2025/2650 τροποποίησε, μεταξύ άλλων, ορισμένες υποχρεώσεις των operators και traders, ενώ με τις παρεμβάσεις του 2026 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προχώρησε περαιτέρω σε απλοποίηση του πλαισίου και των εργαλείων εφαρμογής.
Οι αλλαγές επηρεάζουν, μεταξύ άλλων:
- τις υποχρεώσεις διαφορετικών κατηγοριών επιχειρήσεων στην αλυσίδα εφοδιασμού,
- τον τρόπο υποβολής των σχετικών δηλώσεων,
- το πληροφοριακό σύστημα του EUDR,
- το πεδίο των προϊόντων που καλύπτονται και
- ορισμένες υποχρεώσεις για μικρές και πολύ μικρές επιχειρήσεις.
Για παράδειγμα, ο Κανονισμός (ΕΕ) 2025/2650 εισήγαγε απλοποιημένο καθεστώς για τους πολύ μικρούς και μικρούς primary operators, δηλαδή φυσικά πρόσωπα ή πολύ μικρές/μικρές επιχειρήσεις που είναι εγκατεστημένες σε χώρα χαμηλού κινδύνου και διαθέτουν στην αγορά ή εξάγουν προϊόντα που οι ίδιοι έχουν καλλιεργήσει, συγκομίσει, αποκτήσει ή εκτρέψει εκεί. Αντί να υποβάλλουν Δήλωση Δέουσας Επιμέλειας, υποβάλλουν μία εφάπαξ απλοποιημένη δήλωση στο πληροφοριακό σύστημα του EUDR και λαμβάνουν σχετικό αναγνωριστικό. Επιπλέον, μπορούν, υπό τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις, να χρησιμοποιούν ταχυδρομική διεύθυνση αντί για γεωγραφικές συντεταγμένες.
Οι Traders και Downstream Operators δεν υποβάλλουν δική τους Δήλωση Δέουσας Επιμέλειας. Υποχρεούνται, όμως, να συλλέγουν και να τηρούν για τουλάχιστον πέντε χρόνια συγκεκριμένα στοιχεία για τους προμηθευτές και τους πελάτες τους, καθώς και, όταν ο προμηθευτής είναι operator, τους αριθμούς αναφοράς των DDS ή τα αναγνωριστικά των απλοποιημένων δηλώσεων που συνδέονται με τα σχετικά προϊόντα.
Οι μη-ΜμΕ Traders και Downstream Operators πρέπει επιπλέον να εγγραφούν στο πληροφοριακό σύστημα του EUDR πριν από τη διάθεση ή εξαγωγή των σχετικών προϊόντων.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει δημοσιεύσει την 5η έκδοση του FAQ για την εφαρμογή του EUDR με επικαιροποιήσεις και διευκρινίσεις σχετικά με το ισχύον πλαίσιο. Τον Ιούλιο του 2026 ενέκρινε εκτελεστική πράξη για το πληροφοριακό σύστημα, μαζί με την επικαιροποίηση του Παραρτήματος I.
6 βήματα για την προετοιμασία μιας επιχείρησης
Η προετοιμασία για τον EUDR μπορεί να ξεκινήσει με μια συστηματική χαρτογράφηση των προϊόντων και της εφοδιαστικής αλυσίδας.
Βήμα 1 – Ελέγξτε ποια προϊόντα σας αφορά ο EUDR
Ξεκινήστε από το Παράρτημα I του Κανονισμού και τους σχετικούς κωδικούς προϊόντων.
Εξετάστε ποια προϊόντα ή πρώτες ύλες που εισάγετε, παράγετε, εμπορεύεστε ή εξάγετε εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής.
Βήμα 2 – Χαρτογραφήστε την εφοδιαστική αλυσίδα
Καταγράψτε τους προμηθευτές, τις χώρες προέλευσης και τα σημεία παραγωγής των σχετικών πρώτων υλών.
Στόχος είναι να υπάρχει σαφής εικόνα για το από πού προέρχεται κάθε προϊόν και ποια δεδομένα είναι διαθέσιμα.
Βήμα 3 – Ελέγξτε τα διαθέσιμα δεδομένα
Εξετάστε εάν οι προμηθευτές σας μπορούν να παρέχουν τις πληροφορίες που απαιτεί ο Κανονισμός, συμπεριλαμβανομένων των στοιχείων που σχετίζονται με τη γεωγραφική θέση της παραγωγής.
Βήμα 4 – Αξιολογήστε τους κινδύνους
Εντοπίστε πιθανούς κινδύνους μη συμμόρφωσης και εξετάστε εάν χρειάζονται πρόσθετοι έλεγχοι ή στοιχεία.
Βήμα 5 – Οργανώστε τις εσωτερικές διαδικασίες
Καθορίστε ποιοι είναι υπεύθυνοι για τη συλλογή, τον έλεγχο, την αξιολόγηση και τη διατήρηση των απαιτούμενων πληροφοριών.
Βήμα 6 – Ελέγξτε τις σχέσεις με τους προμηθευτές
Εξετάστε εάν οι υφιστάμενες διαδικασίες και συμβάσεις με τους προμηθευτές καλύπτουν επαρκώς την ανάγκη παροχής και διατήρησης των απαιτούμενων πληροφοριών.
Ο EUDR και η βιώσιμη εφοδιαστική αλυσίδα
Ο EUDR απαιτεί έλεγχο της εφοδιαστικής αλυσίδας, διαχείριση κινδύνων και τεκμηρίωση συγκεκριμένων πληροφοριών. Οι επιχειρήσεις με ESG πρακτικές ή ISO 14001 μπορούν να αξιοποιήσουν τις υφιστάμενες διαδικασίες για την προετοιμασία τους. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι το ISO 14001 καλύπτει τις απαιτήσεις του EUDR, καθώς πρόκειται για διαφορετικά πλαίσια συμμόρφωσης.
Τι πρέπει να κάνουν τώρα οι επιχειρήσεις;
Με την έναρξη εφαρμογής να πλησιάζει, το πρώτο βήμα δεν είναι απαραίτητα η δημιουργία μιας σύνθετης νέας διαδικασίας.
Είναι να απαντηθούν με σαφήνεια ορισμένα βασικά ερωτήματα:
Ποια προϊόντα μας αφορά ο EUDR;
Ποιος είναι ο ρόλος μας στην αλυσίδα εφοδιασμού;
Από πού προέρχονται οι σχετικές πρώτες ύλες;
Ποιες πληροφορίες διαθέτουμε ήδη και ποιες μας λείπουν;
Μπορούμε να τεκμηριώσουμε την προέλευση των προϊόντων μας;
Ποιος είναι υπεύθυνος εσωτερικά για τη συμμόρφωση;
Η απάντηση σε αυτά τα ερωτήματα μπορεί να αποτελέσει τη βάση για ένα EUDR readiness check και για τον σχεδιασμό των επόμενων ενεργειών.
Εν Κατακλείδι
Ο EUDR εισάγει ένα νέο πλαίσιο απαιτήσεων για συγκεκριμένες πρώτες ύλες και προϊόντα που συνδέονται με την αποψίλωση και την υποβάθμιση των δασών.
Το Άρθρο 3 θέτει τις βασικές προϋποθέσεις για τη διάθεση και εξαγωγή των σχετικών προϊόντων, ενώ τα Άρθρα 8–11 περιγράφουν τον πυρήνα της διαδικασίας δέουσας επιμέλειας: συλλογή πληροφοριών, αξιολόγηση κινδύνου και, όπου απαιτείται, μείωση του κινδύνου.
Με την εφαρμογή των βασικών υποχρεώσεων να ξεκινά στις 30 Δεκεμβρίου 2026 για τις περισσότερες επιχειρήσεις, τα περιθώρια στενεύουν. Η έγκαιρη προετοιμασία μπορεί να τις βοηθήσει να εντοπίσουν εγκαίρως κενά στην ιχνηλασιμότητα, στα δεδομένα των προμηθευτών και στις εσωτερικές τους διαδικασίες.
Η Νέστωρ Συμβουλευτική μπορεί να υποστηρίξει την επιχείρησή σας στην αξιολόγηση των απαιτήσεων του EUDR, καθώς και στον σχεδιασμό των απαραίτητων ενεργειών συμμόρφωσης. Επικοινωνήστε μαζί μας για να συζητήσουμε τις ανάγκες της επιχείρησής σας.
Συμπληρώστε την παρακάτω φόρμα επικοινωνίας.
