Η παρακολούθηση και η καταγραφή των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου αποκτούν ολοένα μεγαλύτερη σημασία για τις ελληνικές επιχειρήσεις. Με τον Εθνικό Κλιματικό Νόμο (Ν. 4936/2022) θεσπίζονται συγκεκριμένες υποχρεώσεις για ορισμένες εγκαταστάσεις και κατηγορίες νομικών προσώπων. Αυτές αφορούν τον υπολογισμό, την τεκμηρίωση και την υποβολή στοιχείων για το ανθρακικό τους αποτύπωμα.
Το 2026 αποτελεί σημαντικό έτος για την εφαρμογή του νόμου, καθώς έως τις 31 Οκτωβρίου 2026 προβλέπεται η υποβολή των ετήσιων εκθέσεων που αφορούν τις εκπομπές του 2025 για τις εγκαταστάσεις που εμπίπτουν στο άρθρο 19. Παράλληλα, οι επιχειρήσεις που υπάγονται στο άρθρο 20 έχουν υποχρεώσεις ετήσιας καταγραφής και επαλήθευσης του ανθρακικού τους αποτυπώματος.
Τι προβλέπει ο Εθνικός Κλιματικός Νόμος;
Ο Ν. 4936/2022 θεσπίζει το πλαίσιο για τη μετάβαση της Ελλάδας στην κλιματική ουδετερότητα έως το 2050 και περιλαμβάνει μέτρα για τη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου σε διαφορετικούς τομείς της οικονομίας.
Για τις επιχειρήσεις, ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν δύο διατάξεις:
- Το άρθρο 19, που αφορά τη μείωση και την παρακολούθηση των εκπομπών από συγκεκριμένα έργα και δραστηριότητες.
- Το άρθρο 20, που καθορίζει υποχρεώσεις σχετικά με το ανθρακικό αποτύπωμα συγκεκριμένων κατηγοριών νομικών προσώπων.
Οι δύο διατάξεις έχουν διαφορετικό πεδίο εφαρμογής και δεν αφορούν αυτομάτως κάθε επιχείρηση. Για τον προσδιορισμό των υποχρεώσεων χρειάζεται να εξετάζονται τα χαρακτηριστικά της δραστηριότητας, η περιβαλλοντική της αδειοδότηση και η νομική κατηγορία στην οποία ανήκει ο φορέας.
Ποιες επιχειρήσεις και εγκαταστάσεις αφορά;
#1 Υποχρεώσεις βάσει του άρθρου 19
Το άρθρο 19 αφορά συγκεκριμένα έργα και δραστηριότητες που υπάγονται στην περιβαλλοντική κατηγορία Α’ και πληρούν τις προϋποθέσεις του νόμου, με ειδικές προβλέψεις για εγκαταστάσεις που υπάγονται στο Σύστημα Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών (ΣΕΔΕ).
Στο πεδίο εφαρμογής περιλαμβάνονται κατηγορίες δραστηριοτήτων που σχετίζονται, μεταξύ άλλων, με βιομηχανικές εγκαταστάσεις, τουριστικές εγκαταστάσεις, υποδομές και έργα αστικής ανάπτυξης, καθώς και ορισμένες κτηνοτροφικές και υδατοκαλλιεργητικές δραστηριότητες. Είναι σημαντικό όμως να σημειώσουμε πως η υπαγωγή δεν κρίνεται μόνο από τον κλάδο της επιχείρησης. Επιπλέον θα πρέπει να ληφθεί υπόψη η συγκεκριμένη δραστηριότητα και οι όροι της περιβαλλοντικής αδειοδότησής της.
Για τις υφιστάμενες δραστηριότητες που εμπίπτουν στις σχετικές διατάξεις, ο νόμος προβλέπει έκθεση συμμόρφωσης με τον στόχο μείωσης των εκπομπών, ενώ από το 2026 προβλέπεται η ετήσια υποβολή έκθεσης για τις εκπομπές του προηγούμενου έτους, έως τις 31 Οκτωβρίου.
Η εφαρμογή του άρθρου εξειδικεύτηκε με την υπουργική απόφαση (Υ.Α. ΥΠΕΝ/ΔΚΑΠΑ/135261/2213/2025 (ΦΕΚ 6661/Β/11.12.2025)) και με σχετικές οδηγίες του ΥΠΕΝ.
#2 Υποχρεώσεις βάσει του άρθρου 20
Το άρθρο 20 αφορά συγκεκριμένες κατηγορίες νομικών προσώπων, ανεξάρτητα από το αν μια επιμέρους εγκατάστασή τους υπάγεται στο άρθρο 19.
Στις κατηγορίες που αναφέρει ο νόμος περιλαμβάνονται:
- Ανώνυμες εταιρείες με μετοχές ή άλλες κινητές αξίες εισηγμένες σε ρυθμιζόμενη αγορά στην Ελλάδα,
- Πιστωτικά ιδρύματα,
- Ασφαλιστικές επιχειρήσεις και επιχειρήσεις επενδύσεων,
- Επιχειρήσεις σταθερής και κινητής τηλεφωνίας,
- Επιχειρήσεις παροχής ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου,
- Επιχειρήσεις ύδρευσης και αποχέτευσης,
- Εταιρείες ταχυμεταφορών και επιχειρήσεις παροχής υπηρεσιών εφοδιαστικής,
- Αλυσίδες καταστημάτων λιανεμπορίου που απασχολούν πάνω από 500 εργαζόμενους
- Αστικές εταιρείες παροχής συγκοινωνιακού έργου.
Οι υπόχρεες επιχειρήσεις οφείλουν να καταγράφουν το ανθρακικό τους αποτύπωμα, να συμπεριλαμβάνουν στην έκθεση εθελοντικούς στόχους και δράσεις μείωσης ή αντιστάθμισης εκπομπών και να επικαιροποιούν και να επαληθεύουν την έκθεση ετησίως, σύμφωνα με τις προβλέψεις του άρθρου 20.
Ποια είναι η προθεσμία και τι πρέπει να υποβληθεί;
Η 31η Οκτωβρίου 2026 είναι η καταληκτική ημερομηνία για την ετήσια έκθεση εκπομπών του 2025 στο πλαίσιο του άρθρου 19. Η έκθεση υποβάλλεται στην αρμόδια περιβαλλοντική αρχή, σύμφωνα με τη σχετική διαδικασία και τις εφαρμοστέες απαιτήσεις. Για τις υπόχρεες εγκαταστάσεις προβλέπεται επαλήθευση από αρμόδιο, επίσημα αναγνωρισμένο επαληθευτή.
Για το άρθρο 20, οι υπόχρεες επιχειρήσεις υποβάλλουν τις εκθέσεις ανθρακικού αποτυπώματος στην ηλεκτρονική βάση δεδομένων του ΟΦΥΠΕΚΑ. Η έκθεση επικαιροποιείται και επαληθεύεται ετησίως. Η επιχείρηση θα πρέπει να επιβεβαιώσει τις ακριβείς απαιτήσεις και το χρονοδιάγραμμα που ισχύουν για την περίπτωσή της, σύμφωνα με το ισχύον νομοθετικό πλαίσιο και τις επίσημες οδηγίες.
Σημείωση: Από το πεδίο εφαρμογής του άρθρου 20 εξαιρούνται ρητά οι μικρές και πολύ μικρές επιχειρήσεις, σύμφωνα με τον ορισμό της Σύστασης 2003/361/ΕΚ της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
Πώς μπορεί να προετοιμαστεί μια επιχείρηση;
Για τις επιχειρήσεις και τις εγκαταστάσεις που υπάγονται στον νόμο, τα βασικά βήματα περιλαμβάνουν:
- Έλεγχο υπαγωγής στο νομοθετικό πλαίσιο. Εξετάζονται η δραστηριότητα, η περιβαλλοντική αδειοδότηση και οι ειδικές προϋποθέσεις των άρθρων 19 και 20, ώστε να προσδιοριστούν οι υποχρεώσεις που εφαρμόζονται.
- Συλλογή δεδομένων για το 2025. Συγκεντρώνονται στοιχεία για την κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας και καυσίμων και, ανάλογα με τις απαιτήσεις που ισχύουν, τα δεδομένα που είναι απαραίτητα για τον υπολογισμό των εκπομπών.
- Υπολογισμό του ανθρακικού αποτυπώματος. Εφαρμόζεται η προβλεπόμενη μεθοδολογία και χρησιμοποιούνται οι κατάλληλοι συντελεστές εκπομπών. Για το άρθρο 20 προβλέπονται συγκεκριμένες μεθοδολογικές επιλογές, μεταξύ των οποίων το ISO 14064-1:2018 για τις κατηγορίες εκπομπών 1 και 2.
- Επαλήθευση της έκθεσης από αναγνωρισμένο επαληθευτή. Η έκθεση υποβάλλεται σε επαλήθευση από αρμόδιο, επίσημα αναγνωρισμένο επαληθευτή, σύμφωνα με τις απαιτήσεις του άρθρου 19 παρ. 6 ή του άρθρου 20 παρ. 4 του Ν. 4936/2022, ανάλογα με την περίπτωση.
- Υποβολή της έκθεσης. Η έκθεση καταρτίζεται και υποβάλλεται στον αρμόδιο φορέα ή στην προβλεπόμενη ηλεκτρονική πλατφόρμα, σύμφωνα με τη διαδικασία που ισχύει για κάθε περίπτωση.
Πώς συνδέεται ο Εθνικός Κλιματικός Νόμος με το ISO 14064-1 και το ESG;
Η συστηματική καταγραφή των εκπομπών μπορεί να αποτελέσει μέρος μιας ευρύτερης προσέγγισης περιβαλλοντικής διαχείρισης και βιώσιμης ανάπτυξης.
Το ISO 14064-1 παρέχει ένα πλαίσιο για την ποσοτικοποίηση και την αναφορά των εκπομπών και των απορροφήσεων αερίων του θερμοκηπίου σε επίπεδο οργανισμού. Η χρήση του μπορεί να υποστηρίξει την οργάνωση και την τεκμηρίωση των σχετικών δεδομένων, όπου είναι κατάλληλη και επιτρέπεται από το εφαρμοστέο πλαίσιο.
Παράλληλα, η μέτρηση του ανθρακικού αποτυπώματος συνδέεται με την ευρύτερη στρατηγική ESG μιας επιχείρησης, καθώς δημιουργεί μια πιο σαφή εικόνα των περιβαλλοντικών της επιπτώσεων και μπορεί να υποστηρίξει τον σχεδιασμό στόχων μείωσης εκπομπών.
Τι πρέπει να κάνουν οι επιχειρήσεις τώρα;
Η προθεσμία της 31ης Οκτωβρίου 2026 καθιστά αναγκαίο τον έγκαιρο έλεγχο των υποχρεώσεων για τις δραστηριότητες που υπάγονται στο άρθρο 19. Για τις επιχειρήσεις που εμπίπτουν στο άρθρο 20, η ετήσια καταγραφή και επαλήθευση του ανθρακικού αποτυπώματος αποτελεί επαναλαμβανόμενη υποχρέωση.
Το πρώτο βήμα είναι να επιβεβαιωθεί αν η επιχείρηση ή η εγκατάστασή της υπάγεται στις σχετικές διατάξεις. Στη συνέχεια, χρειάζεται να προσδιοριστούν τα απαιτούμενα δεδομένα, η κατάλληλη μεθοδολογία και οι διαδικασίες που πρέπει να ολοκληρωθούν.
Η ΝΕΣΤΩ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗ Α.Ε. υποστηρίζει τις επιχειρήσεις στην εφαρμογή του ISO 14064-1 για την καταγραφή και την τεκμηρίωση του ανθρακικού τους αποτυπώματος, καθώς και στην ανάπτυξη πρακτικών περιβαλλοντικής διαχείρισης και βιώσιμης ανάπτυξης. Επικοινωνήστε μαζί μας για να εξετάσουμε τις ανάγκες της επιχείρησής σας και να σας προτείνουμε τις κατάλληλες λύσεις.
Συμπληρώστε την παρακάτω φόρμα επικοινωνίας.
